Samen veiliger - hoe TBI als collectief de standaard verlegt
Ferry Steevens, Manager Veiligheid TBI
Een incident ontstaat zelden uit het niets. Vaak gaat er al van alles aan vooraf: een gemist signaal, een risico dat verkeerd wordt ingeschat, een bijna-ongeval dat niet wordt gemeld. Toch wordt veiligheid in veel organisaties nog steeds vooral achteraf bekeken. Wat ging er mis? En hoe voorkomen we herhaling? Binnen TBI, het moederbedrijf van Croonwolter&dros, is het besef groot dat dat niet genoeg is. Wie pas leert ná een incident, is eigenlijk te laat. Zeker in een sector waar wordt gewerkt met techniek, op hoogte, onder spanning en met zwaar materieel. De vraag werd daarom urgenter: hoe maak je veiligheid beter voorspelbaar en bestuurbaar? Niet per project of organisatie, maar als collectief? Juist daarin ziet TBI (als collectief van ondernemingen) een bredere verantwoordelijkheid: niet alleen beter worden binnen de eigen projecten, maar bijdragen aan een veiliger sector als geheel.
Voor Ferry Steevens, Manager Veiligheid bij TBI, begint die verandering niet bij systemen, maar bij een andere manier van kijken. Minder sturen op onderbuikgevoel, meer op inzicht. Niet alleen registreren wat er gebeurt, maar patronen herkennen, begrijpen waarom situaties ontstaan en eerder ingrijpen waar het ertoe doet. “Data vertelt ons waar we moeten kijken. Maar het zijn mensen die bepalen wat we ermee doen.”
Hoe kijk jij vanuit jouw rol naar veiligheid in de sector?
“Het blijft een sector met risico’s. We werken met techniek, hoogte, spanning en zware materialen. Dat vraagt om voortdurende aandacht voor veiligheid. Het is niet iets wat je een keer goed regelt en daarna klaar is. Maar wat ik vooral zie, is dat we veiligheid nog te vaak individueel benaderen. Terwijl de opgave veelal hetzelfde is. Iedereen wil dat mensen veilig naar huis gaan. Dan moet je ook bereid zijn om samen te leren en samen te verbeteren.”
Wat zijn volgens jou de grootste uitdagingen op dit moment?
“Een belangrijke uitdaging is dat er steeds meer mensen samenwerken op projecten die niet altijd dezelfde taal spreken. Dan kun je iets uitleggen, maar de vraag is: komt het ook echt zo over? Daarnaast zie je dat sociale veiligheid steeds belangrijker wordt. Denk aan agressie op de werkvloer. Tijdens ons veiligheidssymposium ‘A Thin Line’ (maart 2025) hebben we dat heel bespreekbaar gemaakt met de keten. Daar werd heel duidelijk: gedrag escaleert vaak stap voor stap. Dus je moet eerder ingrijpen en met elkaar hier aan de voorkant afspraken over maken. Veiligheid gaat dus niet alleen over regels, maar vooral over gedrag en hoe je met elkaar omgaat.”
Je kunt zelf nog zo goed georganiseerd zijn, als de keten dat niet is, blijft het kwetsbaar.
Ferry Steevens, Manager Veiligheid TBI
Wat was voor TBI de aanleiding om veiligheid anders te gaan organiseren?
“Wij merkten dat we veel registreerden, maar nog niet genoeg leerden. We hebben systemen zoals de TBI Veilig app, waarin meldingen worden gedaan. Maar de vraag werd steeds urgenter: wat dóen we met die informatie? Zien we patronen? Herkennen we structurele risico’s? En komt wat we leren ook terug bij de mensen op de werkvloer? Tegelijkertijd zagen we dat we als TBI-ondernemingen allemaal goed bezig waren, maar niet altijd op dezelfde manier werkten en spraken over veiligheid. Terwijl we steeds vaker samenwerken in projecten. Dan heb je eenduidigheid nodig. Niet om alles gelijk te trekken, maar juist om van elkaar te kunnen leren. Daar zat voor ons de echte aanleiding: van registreren naar begrijpen, én van individueel naar collectief verbeteren. We willen meer risico’s aan de voorkant kunnen elimineren vanuit praktijkinzichten."
Binnen TBI spreken jullie steeds vaker over ‘Wijheid in Veiligheid’. Wat betekent dat voor jou?
“Wijheid in Veiligheid is onze gezamenlijke visie op veiligheid. Het woord ‘wijheid’ komt uit onze kernwaarden en staat voor de kracht en wijsheid van het collectief. Het betekent dat we veiligheid niet als individueel onderwerp zien, maar als iets wat je samen organiseert: met collega’s, partners, leveranciers en iedereen die op een project werkt. Omdat we geloven dat veiligheid een wij-ding is. De kern: zorgen voor elkaar. Niet alleen binnen TBI, maar in de hele keten. Want veiligheid stopt niet bij de grens van je eigen organisatie.”
Hoe maak je zo’n visie concreet op de werkvloer?
“We hebben dat vertaald naar de TBI Veiligheidscirkel. Dat is een praktisch hulpmiddel met vijf gedragingen:
● Wij bereiden ons goed voor
● Wij houden ons aan de afgesproken regels
● Wij spreken elkaar aan
● Wij stoppen onveilig werk
● Wij delen actief kennis en ervaring
Dat zijn geen regels op papier, maar gedragingen die je in de praktijk moet laten zien. Het belangrijkste verschil met vroeger zit in dat laatste: het actief delen van kennis en ervaring. Dat is echt kenmerkend voor Wijheid in Veiligheid. We zijn ervan overtuigd dat we veiliger werken als we het goede gesprek voeren en van elkaar leren; binnen het team, tussen TBI-ondernemingen en ook met partners in de keten. Want uiteindelijk wil je voorkomen dat iemand anders hetzelfde ‘leergeld’ betaalt. Als er ergens iets gebeurt, moet die kennis niet blijven hangen op één project, maar juist gedeeld worden.”
Waarom speelt data een steeds belangrijkere rol?
“Omdat data je helpt om voorbij het gevoel te kijken. Veiligheid is vaak iets waar iedereen een mening over heeft. Maar je wilt weten wat er echt gebeurt. Waar ontstaan risico’s? Hoe vaak? Onder welke omstandigheden? En hoe ernstig had het kunnen aflopen? Daarom kijken we niet alleen naar incidenten, maar juist ook naar bijna-ongevallen en de potentiële ernst daarvan. Dat zijn situaties waar je enorm veel van kunt leren, zonder dat er al schade of letsel is ontstaan.”
Kun je dat concreet maken?
“Stel dat er een stuk materieel omvalt. In de praktijk is er misschien alleen schade. Maar de potentiële impact had dodelijk kunnen zijn. Met de juiste aandacht kijk je daar anders naar. In de toekomst kun je daardoor eerder ingrijpen, of nog beter: de situatie volledig voorkomen. Je wacht niet tot het echt misgaat, maar leert van wat er bijna gebeurde. Dat is een fundamenteel andere manier van kijken.”
Wat kunnen jullie nu zien wat eerder niet zichtbaar was?
“Doordat we data uit verschillende projecten en bedrijven samenbrengen in één dashboard, kunnen we patronen herkennen. Bijvoorbeeld dat bepaalde incidenten vaker voorkomen bij specifieke werkzaamheden. Het grote verschil is dat we nu allemaal naar dezelfde data kijken en die ook gezamenlijk analyseren, zodat we ervan leren. Dat maakt het gesprek veel inhoudelijker.”
Wat verandert er in de organisatie als je zo gaat werken?
“Het gesprek verandert fundamenteel. Je hebt het niet meer alleen over wat er misging, maar over wat je ziet gebeuren en wat dat betekent voor het werk dat je morgen gaat doen. We praten veel meer op inhoud. Waar ontstaan risico’s? Wat zit daarachter? En wat kunnen we nu al anders doen om dat te voorkomen? Daardoor verschuift veiligheid van reageren naar vooruitkijken. Je gaat risico’s aan de voorkant proberen te elimineren, in plaats van achteraf te analyseren. En misschien nog wel belangrijker: doordat we allemaal naar dezelfde data kijken, kun je dat gesprek ook echt samen voeren. Over projecten en ondernemingen heen. Dat maakt het niet alleen sneller, maar ook beter.”
Datagedreven veiligheid begint bij meldingen. Hoe zorg je dat mensen blijven melden?
“Door te laten zien dat het zin heeft. Mensen moeten terugzien wat er met hun melding gebeurt. Daarom koppelen we actief terug: via dashboards, rapportages, toolboxmeetings en op de projecten zelf. Als mensen zien dat hun melding daadwerkelijk leidt tot verbetering, verandert ook hun houding. En dat vraagt om continu aandacht. Veiligheid is geen eenmalige actie, maar iets wat je elke dag opnieuw bespreekbaar maakt en zichtbaar maakt in wat je doet.”
Hoe voorkom je dat melden als ‘verlinken’ wordt gezien?
“Door het gesprek te veranderen én te laten zien wat het oplevert. We maken heel duidelijk: het gaat niet om iemand aangeven, maar om samen leren. Dat begint bij hoe je erover praat, maar vooral bij wat je ermee doet. Als iemand iets meldt, moet je daar zichtbaar iets mee doen. Terugkoppelen wat eruit komt, welke inzichten het oplevert en wat we aanpassen. Dan zien mensen: dit helpt ons verder. Daarnaast stimuleren we het gesprek op de werkvloer. In toolbox meetings, in overleggen, maar ook gewoon onderling. Hoe spreek je elkaar aan? En hoe ga je om met wat iemand zegt? Dat vraagt om respect en vertrouwen. Op het moment dat mensen merken dat melden niet leidt tot schuld, maar tot verbetering, verandert die perceptie vanzelf. Dan wordt het geen ‘verlinken’, maar bijdragen aan een veiliger werkomgeving.
Speelt sociale veiligheid daarin ook een rol?
“Ja, zeker. Daarom hebben we bijvoorbeeld ook de SpeakUp-app geïntroduceerd, waarmee mensen anoniem meldingen kunnen doen over sociale veiligheid. Dat verlaagt de drempel. Het sluit aan bij wat we in het symposium hebben besproken: veiligheid gaat ook over hoe we met elkaar omgaan. Of mensen zich durven uitspreken. Dat is minstens zo belangrijk als fysieke veiligheid.”
Wat zegt het over een organisatie als mensen durven melden wat er bijna misging?
“Dat er vertrouwen is. Bijna-ongevallen melden vraagt openheid. Als mensen dat doen, laat dat zien dat ze willen leren en bijdragen aan verbetering. Dan zit je in een cultuur waarin veiligheid echt leeft. Dat is natuurlijk waar we dagelijks mee bezig zijn en vooruitgang in willen blijven maken.”
Welke rol speelt samenwerking in de keten hierin?
“Een hele grote rol. Veiligheid kun je simpelweg niet alleen organiseren. Op een project werk je met opdrachtgevers, aannemers, onderaannemers en leveranciers. Als iedereen daar zijn eigen manier van werken blijft hanteren, dan blijft veiligheid versnipperd. Terwijl juist daar risico’s ontstaan. Daarom zoeken we die samenwerking bewust op. Bijvoorbeeld via initiatieven zoals Veiligheid in Aanbesteding (ViA). Dat betekent dat je al aan de voorkant, nog vóór de uitvoering, met elkaar het gesprek voert over veiligheid. Wat verwachten we van elkaar? Hoe werken we samen? En hoe zorgen we dat we risico’s zo vroeg mogelijk beperken? We kiezen daarin ook bewust voor partners die veiligheid serieus nemen en daarin willen meebewegen. Want je kunt zelf nog zo goed georganiseerd zijn, als de keten dat niet is, blijft het kwetsbaar. Juist door dat samen te doen, verhoog je het niveau. Niet alleen binnen je eigen organisatie, maar in de hele sector.”
We registreerden veel, maar leerden nog niet genoeg.
Ferry Steevens, TBI
Waar ben jij het meest trots op?
“Op het moment dat alle TBI-ondernemingen zich hadden verbonden aan deze gezamenlijke visie. Tijdens de TBI Veiligheidsweek 2025 hebben de directies van alle ondernemingen die visie ook echt samen ondertekend. Dat was geen formaliteit, maar een duidelijk signaal: dit is hoe wij met veiligheid omgaan, als collectief. Dat voelde als een belangrijk kantelpunt naar één gezamenlijke richting met een duidelijke visie. En dat geeft energie. Omdat je merkt: we doen dit niet alleen, we doen dit echt samen. En juist daarin zit de kracht om veiligheid structureel beter te maken.”
Wat heeft dit traject jou persoonlijk geleerd?
“Dat het alleen werkt als je het samen doet. TBI is geen log schip, maar een vloot van ondernemingen. Ieder met een eigen kracht, eigen cultuur en eigen manier van werken. Maar juist als je die met elkaar verbindt, ben je veel sterker. Dat vraagt wel iets. Je moet investeren in samenwerking, in vertrouwen en vooral in het delen van kennis. Want uiteindelijk geldt: samen zie je meer dan alleen en kun je ook eerder en beter risico’s aan de voorkant elimineren.”
Waar staat veiligheid over vijf jaar als deze aanpak zich doorzet?
“Ik hoop dat dit de standaard wordt. Dat samenwerken, melden, leren en het gesprek voeren vanzelfsprekend zijn. En dat we zien dat het aantal (dodelijke) incidenten binnen de sector daadwerkelijk afneemt. Helemaal voorspelbaar wordt veiligheid nooit. Maar door er echt als collectief actief aan te werken, kun je wel steeds beter leren en eerder risico’s elimineren en zo stap voor stap vooruit blijven gaan.”
Wanneer weet jij dat veiligheid echt werkt?
“Als mensen zich uitspreken. Als ze durven melden wat er bijna misging, elkaar aanspreken en
actief kennis delen en als je ziet dat de organisatie daar ook echt iets mee doet.”
Lees meer Verhalen van Vooruitgang
Blijf op de hoogte, schrijf je in!
Mis niets van de innovaties en projecten die Nederland in beweging houden. Meld je aan voor de nieuwsbrief van Croonwolter&dros en kijk met ons mee naar de wereld van morgen.